Η κυβέρνηση οριστικοποιεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού με βαθύ «ψαλίδι» στις κλίνες Κυκλάδων και σαφείς περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση. Στόχος είναι η ανάσχεση του υπερτουρισμού και η προστασία του νησιωτικού τοπίου χωρίς να νεκρώσει η επενδυτική δραστηριότητα.
Στην τελική ευθεία μπαίνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, με την κυβέρνηση να ετοιμάζεται να θεσπίσει για πρώτη φορά τόσο αυστηρούς ποσοτικούς και ποιοτικούς περιορισμούς στην τουριστική ανάπτυξη. Ειδικά στις Κυκλάδες, όπου ο υπερτουρισμός έχει φτάσει σε οριακά επίπεδα, εξετάζεται μείωση της προβλεπόμενης δυναμικότητας των τουριστικών κλινών κατά 20% έως 30% σε σχέση με το προηγούμενο σχέδιο.
Ψαλίδι στις κλίνες και «κόκκινες» ζώνες υπερτουρισμού
Σύμφωνα με πληροφορίες από τις συσκέψεις στα υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού, η Μύκονος, η Σαντορίνη και άλλα νησιά με υψηλή πίεση θα ενταχθούν στις λεγόμενες κορεσμένες ή «περιοχές ελέγχου». Εκεί θα ισχύσουν τα πιο αυστηρά όρια νέων κλινών και δόμησης, με στόχο να μπει φρένο στην άναρχη ανάπτυξη και να ενσωματωθεί επιτέλους η έννοια της φέρουσας ικανότητας – δηλαδή πόσους επισκέπτες και ποιες υποδομές μπορεί να αντέξει πραγματικά ένα νησί.
Το νέο πλαίσιο έρχεται μετά από χρόνια καθυστερήσεων: η μελέτη ξεκίνησε το 2018, παραδόθηκε το 2021 και τέθηκε σε διαβούλευση το καλοκαίρι του 2024, ενώ τα προηγούμενα χωροταξικά του 2009 και του 2013 ακυρώθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Η υπογραφή της Κοινής Υπουργικής Απόφασης αναμένεται μέσα στον επόμενο μήνα, ώστε να κλείσει το θεσμικό κενό που επέτρεψε εκτεταμένες αυθαιρεσίες, όπως χαρακτηριστικές περιπτώσεις μεγάλων μονάδων σε νησιά τύπου Μήλου χωρίς πλήρες αδειοδοτικό πλαίσιο.
Στο στόχαστρο η βραχυχρόνια μίσθωση και η μονοκαλλιέργεια του τουρισμού
Κεντρικό πεδίο παρέμβασης αποτελεί η βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb, που έχει εξελιχθεί σε «κόκκινο πανί» για τις παραδοσιακές τουριστικές επιχειρήσεις. Υπολογίζεται ότι λειτουργούν πάνω από 1 εκατομμύριο ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης, αριθμός που αντιστοιχεί, σε μόλις επτά χρόνια, στις κλίνες που χτίστηκαν στα ξενοδοχεία σε διάστημα εβδομήντα ετών. Οι ξενοδοχειακές κλίνες ανέρχονται σήμερα σε περίπου 913.000, χωρίς να συνυπολογίζονται τα ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Στις «κόκκινες» και ώριμες τουριστικά περιοχές, εξετάζεται οι νέες οικοδομικές άδειες να συνοδεύονται από ρητή απαγόρευση αλλαγής χρήσης προς τουριστική εκμετάλλευση και βραχυχρόνια μίσθωση. Στόχος είναι να ανακοπεί η εκτίναξη των Airbnb που πιέζει τις τοπικές κοινωνίες, εκτοξεύει τα ενοίκια και αλλοιώνει τον χαρακτήρα των οικισμών.
Το χωροταξικό διαρθρώνει τη χώρα σε πέντε κατηγορίες περιοχών (κορεσμένες, ανεπτυγμένες, αναπτυσσόμενες, με δυνατότητες ανάπτυξης και ήπιας ανάπτυξης), με τις πιο αυστηρές ρυθμίσεις να ισχύουν σε προορισμούς όπως Σαντορίνη, Μύκονος, νότια Τήνος, Ρόδος, Χερσόνησος Ηρακλείου, Κέρκυρα, Ζάκυνθος, Σκιάθος, ανατολική Κως, παράλια Πιερίας και Ερμούπολη.
Σχόλιο 
: Η κυβέρνηση επιχειρεί μια δύσκολη ισορροπία: να ανακόψει τον υπερτουρισμό και την κερδοσκοπία των βραχυχρόνιων μισθώσεων χωρίς να στείλει σήμα αποεπένδυσης. Το αν το νέο πλαίσιο θα μείνει στα χαρτιά ή θα εφαρμοστεί αυστηρά, θα κριθεί από τον έλεγχο στις άδειες, την ταχύτητα της διοίκησης και τη βούληση να συγκρουστεί με τοπικά συμφέροντα σε νησιά όπου ο τουρισμός έχει μετατραπεί σε μονοκαλλιέργεια υψηλής απόδοσης αλλά και υψηλού ρίσκου.
